Foal, Stallion, Mare, Gelding ... and more ไขคำศัพท์วงการม้าให้คุณเข้าใจยิ่งขึ้น

ผู้สนใจในวงการม้าหลาย ๆ คน อาจจะได้ยิน หรือได้เห็นข้อมูลต่าง ๆ อาทิ Foal, Stallion, Mare, Gelding, Filly, Sire ซึ่งเป็นคำศัพท์เฉพาะของวงการม้า และเป็นข้อมูลพื้นฐานที่น่าสนใจ และช่วยให้คุณได้รู้สถานะของม้าที่คุณกำลังตรวจสอบ หรือรับฟังจากผู้ดูแลม้า หรือเจ้าของม้า และหากคุณได้เข้าใจข้อมูลนี้แล้วคุณก็จะรู้จักม้ามากยิ่งขึ้น

ศัพท์เฉพาะที่แสดงสถานะที่มากกว่าแค่ “เพศสภาพ”

หากมนุษย์มีคำนำหน้าว่า นาย นาง นางสาว กระเทย ที่แสดงถึงเพศสภาพ ด้านม้าเองก็มีศัพท์คำเรียกด้านเพศสภาพ และมีเพศสภาพที่ปลีกย่อยที่น่าสนใจอีกด้วย ซึ่งคำเรียกตามเพศสภาพของม้า จะประกอบไปด้วย

ม้าที่มีอายุน้อยกว่า 4 ปี ครอบคลุมช่วงวัยแรกเกิดถึงวัยรุ่น

Colt: ม้าตัวผู้ที่มีอายุน้อยกว่า 4 ปี
Filly: ม้าตัวเมียที่มีอายุน้อยกว่า 4 ปี

ม้าที่มีอายุมากกว่า 4 ปี ครอบคลุมช่วงวัยผู้ใหญ่ต้นไป

เมื่อม้ามีอายุ 4 ปีขึ้นไป (ม้าผู้ใหญ่) จะใช้คำเรียกตามเพศ และ “สถานะทางกายภาพ” ประกอบไปด้วย

Stallion: ม้าตัวผู้ที่ยังคงสถานะพ่อพันธุ์ หรือยังไม่ถูกทำหมัน มักจะมีกล้ามเนื้อคอหนา พลังเยอะ และอาจจะควบคุมยากกว่าปกติถ้ามีม้าตัวเมียอยู่ใกล้ๆ
Sire: คำที่ใช้เรียก “พ่อม้า” (มักใช้ในใบเพาะพันธุ์)
Gelding: ม้าตัวผู้ที่ผ่านการ ทำหมันแล้ว เป็นม้าที่นิยมใช้ในการแข่งขันม้ากีฬา (Equestrian) หรือม้าสันทนาการเนื่องจากม้าเพศผู้ที่ผ่านการทำหมันจะมีความสงบ และมีสมาธิมากขึ้น
Mare: ม้าตัวเมียโตเต็มวัย
Broodmare: ม้าตัวเมียที่ใช้สำหรับเป็นแม่พันธุ์โดยเฉพาะ
Dam: คำที่ใช้เรียก “แม่ม้า” (มักใช้ในใบเพาะพันธุ์)

เป็นศัพท์เฉพาะด้าน “วัย”

นอกจากศัพทย์ด้านเพศสภาพแล้ว ยังมีศัพท์ที่ใช้ระบุวัยของม้าอีกด้วย ซึ่งประกอบไปด้วย

Foal: ลูกม้าที่ยังไม่หย่านม (อายุไม่เกิน 6-7 เดือน)
Weanling: ลูกม้าที่เพิ่งหย่านมจากแม่ (อายุประมาณ 6 เดือน – 1 ปี)
Yearling: ม้าที่มีอายุครบ 1 ปี (จนถึง 2 ปี) เป็นช่วงวัยรุ่นตอนต้น

เหตุผลที่การเรียกประเภทของม้าต่างจากสัตว์ชนิดอื่น

หากคูณผู้อ่านดลี้ยงหมา หรือแมว ก็อาจจะเรีบกว่าเพศผู้ เพศเมีย เพศผู้ทำหมันแล้ว หรือเพศเมียทำหมันแล้ว แต่สำหรับม้าที่มีคำเรียกวัยและเพศสภาพที่ยิบย่อย และมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว มีปัจจัยดังนี้

การจำแนกประเภทของม้าเพศผู้ที่ยังไม่ทำหมัน หรือทำหมันแล้ว ซึ่งจะส่งผลต่อการระบุในทะเบียนม้า รวมถึงข้อกำหนดในการแข่งขัน การเพาะพันธุ์ และการเลี้ยงดู นอกจากนี้หากในใบเพาะพันธุ์ หรือฐานข้อมูลม้า ก็จะใช้คำว่า Sire แทนคำว่า Stallion ที่กระชับกว่า
สำหรับม้าเพศเมียหรือ Mare จะสามารถเรียกม้าเต็มวัยจนถึงม้าแม่พันธุ์ แต่เมื่อต้องใช้ประกอบข้อมูลในใบเพาะพันธุ์ จะระบุว่า Dam และหากเป็นการระบุในฐานข้อมูลสายเลือกม้าแข่งหรือฟาร์มม้า ก็จะใช้คำว่า Broodmare ที่ให้ความเป็นทางการมากกว่า
เพื่อความสะดวกในการค้า การใช้คำเรียกเพศภาพ และวัยเฉพาะตัว จะช่วยให้ผู้ซื้อ และผู้ขายม้าสามารถเข้าใจได้ไม่ยาก เนื่องจากคำเรียกแต่ละแบบก็จะมีความหมายของมัน อาทิ ต้องการม้าแข่ง Colt (I want a Colt) ที่สื่อถึงต้องการม้าแข่งเพศผู้อายุไม่เกิน 4 ปี แทนการใช้คำว่า (I want a young male horse) นั่นเอง
ช่วยจำแนกอายุ โครงสร้าง และระดับฮอร์โมนของม้า

ในวงการม้าแข่งที่ต้องการข้อมูลที่กระชับ เข้าใจได้ง่าย และช่วยในการวิเคราะห์การดูแล หรือการคัดเลือกม้าสำหรับแข่งขันหรือผสมพันธุ์ การใช้คำเรียกเพศสภาพ และคำเรียกช่วงวัยที่มีเอกลักษณ์เฉพาะจึงเป็นสิ่งที่ช่วยให้การสร้างความเข้าใจของคนในวงการม้าที่สะดวก รวดเร็ว และมีเสน่ห์เฉพาะตัวที่น่าสนใจทีเดียว